Zepsute okulary - co da się naprawić, a czego nie?

Złamany zausznik, pęknięty front, urwany zawias. Poniżej opisuję, które uszkodzenia opraw naprawiam rutynowo, kiedy sprawa jest trudna, a co robić od razu po tym, jak okulary się zepsują - żeby nie utrudnić sobie naprawy.

Najczęstsze usterki okularów

Oprawy psują się w kilku powtarzalnych miejscach. To dobra wiadomość: większość z tych uszkodzeń to dla serwisu codzienność.

Złamany lub urwany zausznik

Najczęstszy powód wizyty w serwisie. Zausznik pęka zwykle przy zawiasie - w miejscu, które przy każdym zdejmowaniu okularów pracuje najmocniej. W oprawach metalowych łączenie odtwarza się przez lutowanie lub spawanie, w acetatowych przez zgrzanie i wzmocnienie materiału. Naprawa jest możliwa również wtedy, gdy zausznik urwał się razem z fragmentem zawiasu.

Pęknięty front lub mostek

Mostek to najbardziej obciążony punkt całej oprawy - trzyma na sobie oba szkła. Pęknięcie w tym miejscu wygląda groźnie, ale w oprawach metalowych bardzo często da się je zespawać. W acetacie sprawa zależy od przebiegu pęknięcia i od tego, czy nie brakuje fragmentów materiału.

Uszkodzony zawias

Zawias potrafi się wyrwać z oprawy albo pęknąć na pół. Zdarza się też, że gwint w zawiasie jest zerwany i śrubka przestaje trzymać - wtedy okulary rozkładają się „luźno". W większości przypadków zawias można wlutować ponownie lub wymienić.

Wypadnięta lub urwana śrubka

Wygląda na drobiazg i zwykle nim jest, ale problem pojawia się, gdy śrubka ułamie się w środku i zostanie w gwincie. Samodzielne próby wykręcenia zwykle kończą się rozwierceniem otworu - lepiej zostawić to serwisowi.

Zużyte nanośniki i poluzowana żyłka

Nanośniki (silikonowe podkładki na nos) żółkną, twardnieją i się kruszą - to element zużywalny, wymieniany rutynowo. Podobnie żyłka w oprawach żyłkowych: z czasem się rozciąga, szkło zaczyna wypadać. Wymiana żyłki to jedna z najprostszych i najtańszych napraw.

Wygięta oprawa

Okulary, które siadają krzywo, opadają albo uciskają za uchem, zwykle nie są zepsute - wymagają modelowania, czyli precyzyjnego dopasowania kształtu. To osobna usługa i najtańsza pozycja w cenniku.

Czego jeszcze nie robić z zepsutymi okularami

• Nie noś okularów „na taśmę". Pęknięcie się powiększa, a przy okazji często dochodzi do wypadnięcia i porysowania szkła.
• Nie prostuj oprawy na zimno. Acetat wygina się dopiero po podgrzaniu - zginany na zimno pęka. Metal po kilku takich próbach traci sprężystość i łamie się w nowym miejscu.
• Nie wyjmuj szkieł na siłę. Przy oprawach żyłkowych i bezramkowych łatwo o wyszczerbienie soczewki, którego nie da się cofnąć.
• Nie wyrzucaj drobnych fragmentów. Nawet mały odłamek acetatu czy ułamany bolec zawiasu bywa przydatny przy odtworzeniu kształtu.

Materiał oprawy decyduje o tym, czy naprawa się uda

Pytanie „czy da się naprawić" ma najczęściej jedną odpowiedź: to zależy od materiału.

• Metal (monel, stal, stopy) - najwdzięczniejszy materiał. Lutowanie i spawanie daje trwałe połączenie, które zwykle wytrzymuje lata.
• Tytan - naprawialny, ale wymaga innej techniki niż zwykły metal. Tytanu nie da się lutować klasycznie; łączenie wykonuje się przez spawanie.
• Acetat - materiał wdzięczny w modelowaniu i regeneracji. Pęknięcia da się często zgrzać, choć wynik zależy od miejsca uszkodzenia.
• Tworzywa wtryskowe i TR90 - najtrudniejszy przypadek. Ten typ tworzywa słabo się łączy, a naprawa rzadko bywa trwała. Tu najczęściej doradzam wymianę oprawy zamiast naprawy na siłę.
• Stopy z pamięcią kształtu - naprawialne, ale wymagają ostrożności: nadmierne nagrzanie odbiera materiałowi jego sprężystość.

Czego naprawić się nie da

Uczciwie: nie wszystko wraca do formy. Nie podejmuję się napraw, które nie dałyby trwałego efektu:

• opraw rozbitych na wiele części, z brakującymi fragmentami materiału;
• porysowanych lub pękniętych soczewek - szkieł się nie naprawia, można je tylko wymienić u optyka;
• tanich opraw z tworzywa wtryskowego, gdzie koszt naprawy przewyższyłby wartość oprawy;
• uszkodzeń, po których oprawa nie utrzymałaby prawidłowej geometrii - okulary muszą siedzieć symetrycznie, inaczej korekcja przestaje działać poprawnie.

Jeśli naprawa nie ma sensu, mówię o tym wprost, zanim cokolwiek zrobię.

Jak spakować okulary do wysyłki

Większość uszkodzeń „w drodze" bierze się ze słabego zabezpieczenia paczki. Kilka zasad wystarczy:

• włóż oprawę do sztywnego etui - miękkie nie chroni przed zgnieceniem;
• owiń etui folią bąbelkową lub gazetą, tak żeby nie przesuwało się w kartonie;
• dołóż wszystkie części, także drobne odłamki i wykręcone śrubki (najlepiej w osobnej torebce);
• nie wysyłaj okularów w samej kopercie bąbelkowej - to najczęstsza przyczyna dodatkowych pęknięć.

Adres wysyłki i numer paczkomatu dostaniesz w mailu potwierdzającym, zaraz po wypełnieniu formularza zgłoszenia.

Najczęstsze pytania

Czy da się naprawić złamany zausznik w okularach?

W większości przypadków tak. W oprawach metalowych zausznik łączy się przez lutowanie lub spawanie, w acetatowych przez zgrzanie materiału. Trudniejsze są oprawy z tworzyw wtryskowych, gdzie połączenie rzadko bywa trwałe.

Czy można skleić pęknięte okulary klejem?

Odradzam. Klej cyjanoakrylowy zanieczyszcza powierzchnie łączenia i utrudnia późniejsze lutowanie lub spawanie, a jego opary mogą zmatowić powłoki soczewek. Sklejona oprawa nadal bywa naprawialna, ale naprawa jest trudniejsza i mniej trwała.

Ile trwa naprawa okularów?

Standardowe naprawy realizuję zwykle w kilka dni roboczych od otrzymania przesyłki. O każdym etapie - przyjęciu, wykonaniu naprawy i wysyłce zwrotnej - informuję mailem.

Czy trzeba wyjmować szkła przed wysyłką?

Nie. Wyślij okulary w całości - samodzielne wyjmowanie soczewek grozi ich wyszczerbieniem, zwłaszcza w oprawach żyłkowych i bezramkowych.

Czy naprawiasz okulary z całej Polski?

Tak. Działam wysyłkowo - okulary możesz nadać kurierem lub paczkomatem z dowolnego miejsca w kraju, a po naprawie odsyłam je na wskazany adres.

Artykuł ma charakter poradnikowy. Możliwość i trwałość naprawy zawsze oceniam indywidualnie po obejrzeniu oprawy - dlatego przy zgłoszeniu warto dołączyć zdjęcia uszkodzenia.